Autofagie: wat is het en wat doet vasten ermee?

Autofagie is het opruimproces van je cellen. Lees wat het is, wat vasten ermee doet en waarom niemand weet na hoeveel uur het begint.

Redactie Eetpauze2 min lezen
Handen onder stromend water

Autofagie is het proces waarmee je cellen beschadigde onderdelen afbreken en opnieuw gebruiken. Vasten zet dat proces waarschijnlijk een tandje hoger. Hoe lang je daarvoor moet vasten en wat het voor je gezondheid oplevert, is bij mensen nog niet vastgesteld.

Hieronder lees je wat we wel en niet weten.

Wat is autofagie?

Het woord betekent letterlijk jezelf opeten. Een cel pakt versleten of beschadigde onderdelen in, breekt ze af en gebruikt de bouwstenen opnieuw.

Dat gebeurt altijd, ook als je gewoon eet. Je cellen draaien autofagie continu op een laag pitje. Bij stress, zoals een tekort aan voeding of inspanning, gaat het proces harder lopen.

De Japanse celbioloog Yoshinori Ohsumi kreeg in 2016 de Nobelprijs voor Geneeskunde voor zijn ontdekking van hoe autofagie werkt (Nobelprijs). Belangrijk detail: hij deed dat onderzoek in gistcellen, niet bij vastende mensen.

Autofagie en vasten: wat is aangetoond?

In onderzoek met gist, wormen en muizen zorgt een tekort aan voeding voor meer autofagie. Wetenschappers gaan ervan uit dat dit bij mensen ook zo werkt.

Het bewijs bij mensen is nog dun. Autofagie is in het menselijk lichaam lastig te meten. In een van de eerste onderzoeken bij mensen was na 24 uur vasten geen duidelijk verschil te zien in de signalen die op autofagie wijzen (Inverse).

Kortom: dat vasten autofagie stimuleert is aannemelijk, maar hoeveel en met welk effect weten we niet.

Autofagie na hoeveel uur vasten?

Online lees je vaak dat autofagie begint na 16, 24 of 72 uur. Die getallen komen vooral uit onderzoek met dieren. Voor mensen is geen tijdstip vastgesteld.

Wees dus kritisch als iemand een exact aantal uren belooft. Dit is ook de reden dat wij lang vasten niet aanraden om autofagie te bereiken. Wil je weten wat lang vasten wel doet, lees dan over 24 uur vasten en 72 uur vasten.

Is meer autofagie altijd beter?

Dat is niet bewezen. Onderzoekers beschrijven autofagie als een proces met twee kanten. Bij kanker kan het bijvoorbeeld de groei van een tumor remmen, maar in andere situaties de ziekte juist helpen.

Er is ook geen bewijs dat je autofagie kunt aanjagen met bepaalde voeding, drankjes of supplementen.

Wat betekent dit voor jou?

Gebruik autofagie niet als reden om steeds langer te vasten. De voordelen van vasten die het best zijn onderzocht, hebben te maken met minder eten en afvallen. Lees daarover meer in afvallen met vasten en wat doet vasten met je lichaam.

Een dagelijks ritme zoals 16:8 is voor de meeste mensen beter vol te houden dan dagen niet eten.

Bekijk ook de video

In Wat doet intermittent fasting écht met je lichaam? (Pointer Checkt, NPO Start Next, 2025) vertelt hoogleraar Hanno Pijl van het LUMC onder meer over autofagie, de stand van het onderzoek en voor wie vasten wel of niet geschikt is.

Veelgestelde vragen over autofagie

Kun je autofagie voelen of meten? Nee. Er is geen thuistest en je voelt het niet.

Stopt koffie de autofagie? Dat is bij mensen niet onderzocht. Zwarte koffie bevat vrijwel geen calorieën.

Helpt sporten ook? In een klein onderzoek bij 23 getrainde sporters nam autofagie in de spieren vooral toe na intensieve inspanning, minder na rustige inspanning (Schwalm e.a., 2015).

Bronnen

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Overleg bij twijfel of klachten altijd met je huisarts.

Lees ook