Elektrolyten tijdens vasten: wanneer heb je ze nodig?

Heb je extra elektrolyten nodig als je vast? Bij een dagelijks eetvenster meestal niet, bij dagen vasten wordt het een medisch onderwerp. Lees waarom.

Redactie Eetpauze3 min lezen
Vrouw mengt een drankje in de keuken, bijvoorbeeld met elektrolyten tijdens vasten

Elektrolyten zijn mineralen zoals natrium, kalium en magnesium. Bij een dagelijks eetvenster krijg je ze gewoon binnen via je maaltijden en heb je meestal niets extra nodig. Bij dagen achter elkaar vasten ligt dat anders: dan kunnen tekorten ontstaan en hoort er medische begeleiding bij.

Hieronder lees je wanneer het speelt.

Wat zijn elektrolyten?

Elektrolyten zijn mineralen die in je lichaamsvocht zijn opgelost. De bekendste:

  • Natrium. Zit in zout. Regelt je vochtbalans.
  • Kalium. Zit in groente, fruit en aardappelen. Belangrijk voor spieren en hart.
  • Magnesium. Zit in noten, volkoren producten en groene groente.
  • Fosfaat. Zit in zuivel, vlees, vis en peulvruchten.

Je krijgt ze binnen via je eten en drinken, en je verliest ze via urine en zweet.

Elektrolyten bij intermittent fasting

Bij 16:8 of een ander dagelijks eetvenster eet je elke dag. Eet je in je eetvenster volgens de Schijf van Vijf, dan krijg je volgens het Voedingscentrum alle voedingsstoffen binnen die je nodig hebt (Voedingscentrum).

Heb je in het begin last van hoofdpijn of een slap gevoel? Controleer eerst of je genoeg drinkt en of je in je eetvenster genoeg en gevarieerd eet. Lees hoofdpijn bij vasten en wat je mag drinken tijdens vasten.

Elektrolyten bij lang vasten

Bij dagen niet eten verandert het beeld. Je lichaam breekt vet en spierweefsel af en verliest daarbij fosfaat, magnesium en kalium. Dat zie je niet direct terug in bloedwaarden, schrijven artsen in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG, 2015).

Het gevaarlijkste moment is als je weer gaat eten. Dan kan het refeeding syndroom optreden: door de stijging van insuline verschuiven fosfaat, kalium en magnesium naar je cellen en dalen de waarden in je bloed snel. Dat kan gevolgen hebben voor je hart en zenuwstelsel (GPnotebook).

Wie loopt het meeste risico? Mensen met een zeer laag gewicht, mensen die meerdere dagen weinig of niets hebben gegeten en mensen die in korte tijd veel zijn afgevallen.

Daarom:

  • vast niet langer dan een dag of twee zonder medische begeleiding;
  • bouw het eten na lang vasten rustig op. Lees vasten breken;
  • ga niet zelf dokteren met hoge doseringen mineralen.

Meer over de risico’s lees je in 72 uur vasten en 5 dagen vasten.

Zout tijdens vasten: zin of onzin?

Online lees je vaak het advies om tijdens het vasten zout of elektrolytenpoeder door je water te doen. Voor een dagelijks eetvenster is daar geen onderbouwd advies voor. Veel mensen krijgen juist al te veel zout binnen: het advies is maximaal 6 gram per dag en volwassenen eten gemiddeld 7 gram of meer (Voedingscentrum).

Bij langer vasten is het een medische vraag. Welke mineralen je nodig hebt en hoeveel, hangt af van je gezondheid, je medicijnen en de duur. Dat bepaalt een arts, niet een etiket.

Pas extra op met kalium. Bij ernstig te veel kalium in het bloed kunnen gevaarlijke hartritmestoornissen ontstaan. Dat komt vooral voor als je nieren minder goed werken of als je bepaalde medicijnen gebruikt, zoals bloeddrukverlagers (Gezondheid en Wetenschap).

Wanneer naar de huisarts?

Stop met vasten en neem contact op met je huisarts bij:

  • hartkloppingen of een onregelmatige hartslag;
  • spierkrampen of spierzwakte die niet overgaan;
  • verwardheid of flauwvallen;
  • aanhoudende duizeligheid.

Gebruik je plaspillen, bloeddrukmedicijnen of heb je een nierziekte of hartziekte? Overleg dan altijd voordat je gaat vasten.

Veelgestelde vragen

Verbreken elektrolyten het vasten? Mineralen zonder suiker bevatten geen calorieën. Veel poeders en drankjes bevatten wel suiker of zoetstof. Lees wat verbreekt het vasten.

Helpt bouillon? Bouillon bevat zout en een beetje calorieën. In vastenklinieken wordt het gebruikt, zoals bij Buchinger vasten.

Heb ik magnesium nodig bij 16:8? Meestal niet als je gevarieerd eet.

Bronnen

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Overleg bij twijfel of klachten altijd met je huisarts.

Lees ook